آموزشی

 (از نوشتن هدف جزئئ ورفتاری صرف نظر شده)

روش هاي تدريس : روش حل مسئله + پرسش و پاسخ = اكتشافي

         روش آزمايشگاهي و روش نمايشي

الگوهاي تدريس : الگوي خود جوش ، كاوشگري ، مشاركتي

وسايل و مواد آموزشي :

وسايل : ويدئو و تلويزيون ( در صورت و جود امكانات ) ، گچ و تخته سياه ، وسايل مورد نياز جهت آزمايش هاي مربوطه ( شكر ، عطر ، قوطي ، آب )

مواد آموزشي : فيلم آموزشي در مورد علوم ( بخش مواد ) ، ‌كتاب درسي .

شكل اجتماعي فعاليت ها :

كلاس به پنج گروه تقسيم مي شود .

چيدمان ميزها به صورت شكل فوق مي باشد .

فعاليت هاي قبل از تدريس :

الف ـ سلام و احوالپرسي

ب ـ دعاي شروع درس : به نام خداوند جان آفرين        حكيم سخن بر زبان آفرين

ج ـ حضور و غياب : حضور و غياب و دقت در وضع جسمي و رواني دانش آموزان

د ـ بررسي تكاليف گذشته : از دانش آموزان خواسته بوديم از كارهاي جلسه قبل كه يادداشت برداري كرده اند يادداشت هاي خود را مرتب كرده و در دفتر ثبت فعاليت ها ثبت كنند .

 « گام اول : مرحله محسوسات »

الف ـ فعاليت هاي قبل از تدريس

ـ ارزشيابي تشخيصي :

( يا به عبارت بهتر ارزشيابي ورودي مستمر )

براي اطلاع از ميزان دانسته هاي دانش آموزان پيرامون درس جديد ابتدا از پيش نيازها شروع مي كنيم . دانش آموزان در سال هاي دوم و سوم و چهارم نيز با مواد آشنا شده اند .

از طرفي درس جلسه قبل نيز در ارتباط با اين درس مي باشد . پس اين سوال ها به تناسب جو كلاس مي تواند مطرح شود .

1-   ماده چيست ؟ چه ويژگي هايي دارد ؟

2-   ماده به چه حالت هايي ديده مي شود ؟

3-   مواد را چگونه مي توان شناسايي كرد ؟

4-   مواد را چه اندازه مي توان ريز كرد ؟

5-   آيا مي توانيد براي ذره هاي ريز نامي پيشنهاد كنيد ( ايجاد فضاي طنز )

ـ رئوس مطالب :

نوشتن سوال اصلي درس روي تخته سياه

مواد از چه ساخته شده اند ؟

چون درس به روش حل مسئله  تدريس مي شود در اين درس نوشتن رئوس درس باعث لو رفتن مسئله شده بنابراين رئوس به صورت غير مستقيم به اين ترتيب نوشته مي شود :

v    ذره هاي تشكيل دهنده مواد

v   ويژگي هاي اين ذرات

ـ معرفي درس جديد و ايجاد انگيزه :

روش حل مسئله توام با پرسش هاي سقراطي روش اكتشافي را به وجود مي آورد .

ايجاد انگيزه در مرحله مرحله اين روش به صورت تشويق هاي دروني در پي اكتشاف مطالب در دانش آموز به وجود مي آيد .

بهترين عامل ايجاد انگيزه براي شروع ايجاد يك مشكل و يك مسئله است :

يك قاشق شكر را درون يك بشقاب مي ريزيم از هر گروه مي خواهيم يك نفر بيايد يكدانه شكر بردارد و به گروه خود برده بين اعضاي گروه تقسيم كند .

ب ـ فعاليت هاي ضمن تدريس :

دانش آموزان مشغول فعاليت مي شوند تلاش براي شكستن بلور شكر و تقسيم بين اعضاء .
معلم بين گروه ها حركت مي كند و سعي مي كند تماس فيزيكي با آنها داشته باشد فعاليت ها را زير نظر مي گيرد .

زمان تمام مي شود . نتيجه سوال مي شود ؟

از دانش آموزان مي خواهيم به دقت به ذره ها دقت كنند .

حال مي خواهيم كه شكل يك بلور شكر با همان اندازه واقعي آن را بكشند بعد از آنها مي خواهيم آن ذره را بكشند . بعد مي خواهيم تصور كنند كه اگر اين ذره را به هزار قسمت تقسيم كنند چه خواهد شد . اندازه ذره ها را مي توانند تصور كنند .

سپس بيان مي كنيم كه هر ذره غبار يا گچ يا شكر خود از هزاران ذره كوچكتر تشكيل شده كه مولكول ناميده مي شود .

مفهوم 1 را پاي تخته مي نويسيم :

ماده از ذرات ريزي به نام مولكول درست شده است .

از بچه ها مي پرسيم اگر همه مواد از مولكول درست شده اند چرا همه يكسان نيستند ؟

سپس مفهوم 2 را مي نويسيم :

در اين مرحله در ظرف عطري را باز مي گذاريم و كمي مكث مي كنيم تا دانش آموزان توجه كنند كه بويي حس مي شود . از بچه ها مي پرسيم چه بويي مي آيد تقريباً نفرات جلويي زودتر جواب مي دهند . علت را مي پرسيم ، چگونه بوي عطر وارد مشام شما شده ؟

نتيجه گيري مي شود و مفهوم 3 پاي تخته نوشته مي شود .

در مرحله بعد از آن قوطي را انتخاب كرديم كه داراي سه سوراخ است . به هر گروهي يك قوطي مي دهيم و مقداري آب . اگر آب داخل قوطي بريزيم چه مي شود ؟

از سه مجرا بيرون مي آيد . چه كار كنيم كه سه مجرا تبديل به يك مجرا شود ؟

گام دوم : فرضيه سازي

بچه ها راه كار ارائه مي دهند ـ آزمايش مي شود ـ فرضيه ها رد يا قبول مي شود ( گام سوم )
نتيجه كار : با حركت انگشتان دست سه مجرا را به شيوه ماهرانه اي تبديل به يك جريان مي كنيم . چرا چنين شد ؟

( گام چهارم ) : دانش آموزان نتيجه گيري مي كنند كه بين مولكول هاي ماده ( آب ) كشش و ربايش وجود دارد .

مفهوم 4 را پاي تخته مي نويسيم :

بين مولكول هاي مواد كشش و ربايش است .

ارزشيابي تكويني : سوال هايي كه پرسيده شد خود ارزشيابي تكويني در حين درس مي باشد .
خواندن كتاب : مطالب كتاب روخواني مي شود اگر نكته اي بود توضيح مي دهيم .

ج ـ فعاليت هاي پس از تدريس :

1- جمع بندي : در مرحله جمع بندي قطعه از فيلم كه در رابطه با درس بود نمايش داده مي شود ( در فيلم مطالب جمع بندي شده )

2- ارزشيابي پاياني :

از گروه اول مي خواهيم تعريف مولكول را روي كارتي كه به آنها داديم بنويسند .

از گروه دوم مي خواهيم بدون استفاده از چسب ورق كاغذ را روي پنجره كلاس بچسبانند . فقط آب و كاغذ در اختيار دارند و علت را روي كارت خود بنويسند .

از گروه سوم مي خواهيم بنويسند چرا دو قطعه شيشه را اگر به هم بچسبانيم در حالت عادي از هم جدا مي شود ولي اگر خيس كنيم و بچسبانيم از هم جدا نمي شود ؟

از گروه چهارم مي خواهيم روي كارت خود يادداشت كنند

چرا وقتي از مدرسه به خانه مي رويم اگر مادر غذايي مثل قورمه سبزي پخته باشد بوي آن را در بيرون حس مي كنيم با اينكه ( در بسته است ) .

براي صرفه جويي در وقت سوال ها در ابتدا روي كارت ها نوشته شده و گروه چهار پس از خواندن سوال فعاليت مربوطه را انجام داده و مي نويسند زمان محدود است .

گروه هاي برگزيده تشويق مي شوند .

در انتها تمام بچه ها به علت فعاليت هايي كه انجام داده اند خود را تشويق مي كنند .

گام پنجم : تكاليف

از دانش آموزان مي خواهيم :

1-   فعاليت صفحه بعد را در منزل انجام دهند و مراحل كار خود را در دفتر ثبت كنند و جلسه آينده به كلاس بياورند

2-  يك نمونه از نقش كشش و ربايش بين مولكول ها و جنبش و حركت بين مولكولي را در زندگي خود پيدا كرده و ثبت كنند ( تحقيق كنند )

در پايان :

الهي چنان كن سر انجام كار            تو خشنود گردي و ما رستگار

طیبه غفوری-جشنواره الگوهای تدریس